*एस. ए. मिशन हायस्कूल व कनिष्ठ महाविद्यालयात ‘मिशन सृजन’ प्रदर्शन व विक्री उपक्रम उत्साहात, विद्यार्थ्यांच्या सर्जनशीलतेला, कौशल्यांना आणि उद्योजकतेला मिळाले प्रोत्साहन*
नंदुरबार(प्रतिनिधी):-सुवार्ता अलायन्स मिनिस्ट्रीज ट्रस्ट, नंदुरबार संचालित एस. ए. मिशन हायस्कूल व कनिष्ठ महाविद्यालयात व्यवसाय शिक्षणांतर्गत विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना वाव देण्यासाठी ‘मिशन सृजन’ प्रदर्शन व विक्री उपक्रमाचे आयोजन 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी करण्यात आले. या प्रदर्शनात विद्यार्थ्यांनी स्वतःच्या कल्पकतेतून, मेहनतीतून आणि कौशल्यातून तयार केलेल्या विविध वस्तूंचे प्रदर्शन व विक्री केली.
विद्यार्थ्यांच्या कल्पकतेतून साकारल्या विविध वस्तू, या प्रदर्शनात रंगीबेरंगी रांगोळी मॅट, बांबूपासून तयार केलेल्या हस्तकलेच्या वस्तू, प्रथमोपचार पेट्या, नैसर्गिक उटणे, शाळेच्या सेंद्रिय परसबागेत पिकवलेला ताजा भाजीपाला तसेच इतर विविध हस्तनिर्मित वस्तू मांडण्यात आल्या होत्या. विद्यार्थ्यांनी तयार केलेल्या या वस्तूंमधून त्यांची कलात्मकता, कल्पकता, मेहनत आणि कार्यकौशल्य दिसून आले.
बांबूपासून तयार केलेल्या वस्तूंमधून पर्यावरणपूरक साहित्याचा वापर आणि पारंपरिक हस्तकलेचे महत्त्व अधोरेखित झाले. प्रथमोपचार पेट्यांच्या माध्यमातून आरोग्यविषयक जागरूकतेला प्रोत्साहन मिळाले, तर नैसर्गिक उटण्याच्या निर्मितीतून नैसर्गिक घटकांचा वापर आणि लघुउद्योगाच्या संधींची ओळख विद्यार्थ्यांना झाली. शाळेच्या सेंद्रिय परसबागेत पिकवलेल्या ताज्या भाजीपाल्याच्या समावेशामुळे सेंद्रिय शेती, सेंद्रिय खतांचा वापर आणि पर्यावरणपूरक पद्धतीने भाजीपाला उत्पादनाचे महत्त्व अधोरेखित झाले.
‘करून शिकणे’ या संकल्पनेला प्रत्यक्ष स्वरूप, राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार अनुभवाधारित आणि कौशल्याधारित शिक्षणाला महत्त्व देण्यात आले आहे. याच संकल्पनेनुसार आयोजित करण्यात आलेल्या या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष कृतीद्वारे शिकण्याची संधी मिळाली. वस्तू तयार करणे, त्यांची आकर्षक मांडणी करणे, किंमत निश्चित करणे, ग्राहकांशी संवाद साधणे आणि विक्रीचे व्यवहार समजून घेणे अशा विविध बाबींचा अनुभव विद्यार्थ्यांनी घेतला. या प्रक्रियेमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये आत्मविश्वास, संघभावना, संवादकौशल्य, निर्णयक्षमता, आर्थिक साक्षरता आणि उद्योजकतेची प्राथमिक कौशल्ये विकसित होण्यास मदत झाली. स्वतःच्या कल्पनेतून तयार केलेल्या वस्तूंना आर्थिक मूल्य मिळू शकते, याची जाणीव विद्यार्थ्यांना झाली. तसेच श्रमप्रतिष्ठा, स्वावलंबन, सर्जनशीलता आणि पर्यावरण संवर्धनाचे महत्त्वही या उपक्रमातून अधोरेखित झाले.
पालकांच्या सहभागातून विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहन, या प्रदर्शनाला पालकांनीही भेट देत विद्यार्थ्यांनी तयार केलेल्या विविध हस्तनिर्मित वस्तू तसेच शाळेच्या सेंद्रिय परसबागेतील ताज्या भाजीपाल्याची खरेदी केली. पालकांनी विद्यार्थ्यांच्या कलाकौशल्याचे कौतुक करून त्यांच्या उपक्रमाला उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला. पालकांच्या या सहभागामुळे विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास वाढण्यास मदत झाली. आपल्या कल्पकतेतून तयार केलेल्या वस्तूंना ग्राहकांकडून मिळणारा प्रतिसाद पाहून विद्यार्थ्यांना आनंद झाला आणि भविष्यात अधिक नावीन्यपूर्ण उपक्रम राबविण्याची प्रेरणा मिळाली. शाळा आणि पालक यांच्यातील सहकार्याचे महत्त्व अधोरेखित करणारा हा उपक्रम ठरला.
प्राचार्या सौ. नूतनवर्षा वळवी यांचे मार्गदर्शन, प्राचार्या सौ. नूतनवर्षा वळवी यांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यार्थ्यांच्या कौशल्यविकासाला आणि सर्जनशीलतेला प्रोत्साहन देणारा हा उपक्रम राबविण्यात आला. विद्यार्थ्यांनी केवळ पुस्तकी ज्ञानावर अवलंबून न राहता प्रत्यक्ष कृतीतून शिकावे, स्वतःच्या कल्पनांना मूर्त स्वरूप द्यावे आणि स्वावलंबनासोबत उद्योजकतेची भावना विकसित करावी, या दृष्टीने अशा उपक्रमांचे महत्त्व अधोरेखित होते. कौशल्याधारित शिक्षणातून उज्ज्वल भविष्याकडे
आजच्या बदलत्या काळात विद्यार्थ्यांकडे शैक्षणिक ज्ञानासोबतच प्रत्यक्ष काम करण्याची क्षमता, समस्या सोडविण्याचे कौशल्य आणि नवीन संधी निर्माण करण्याची दृष्टी असणे आवश्यक आहे. व्यवसाय शिक्षण, सेंद्रिय परसबाग आणि कौशल्याधारित उपक्रम यांच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना या गुणांचा विकास करण्याची संधी मिळाली. ‘मिशन सृजन’ हा उपक्रम विद्यार्थ्यांच्या सुप्त कलागुणांना व्यासपीठ उपलब्ध करून देतानाच त्यांच्यात स्वावलंबन, उद्योजकता, पर्यावरणाविषयी जागरूकता आणि श्रमप्रतिष्ठेची भावना रुजविण्याच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण ठरला. “या... पाहा... खरेदी करा... आणि विद्यार्थ्यांच्या स्वप्नांना बळ द्या!” या प्रेरणादायी संदेशातून विद्यार्थ्यांच्या कौशल्यांना आणि त्यांच्या मेहनतीतून साकारलेल्या उत्पादनांना प्रोत्साहन देण्याची भावना व्यक्त झाली.